Employes vs Exact
Employes is salarissoftware voor kleine werkgevers, Exact verbindt HR en salaris met Exact Online.
Twijfel je tussen Employes en Exact?
Beantwoord een paar vragen en ontvang gratis een onafhankelijke shortlist van pakketten die passen bij jouw organisatie. Duurt ongeveer 2 minuten.
Start gratis adviesKern HR & medewerkersgegevens
Exact heeft in kern-HR iets meer. Exact Officient heeft een organigram, ook in de Self Service app, ondersteunt vervangers bij goedkeuringen en leest medewerkers in via de import van de aangifte loonheffingen. Employes werkt met vaste krachten, oproepkrachten, stagiairs en dga's, maar zzp'ers vallen buiten het pakket. Een bulkimport ontbreekt; de gratis overstapservice zet wel saldi en historie over.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Centrale medewerkersadministratie Employes: Alle werknemersgegevens, contracten en documenten op één plek, gekoppeld aan de salarisadministratie.Exact: Personeelsadministratie en medewerkersdossier in Exact Officient. | ||
Organisatiestructuur & functies Employes: Afdelingen en functies vastleggen; managers zien alleen hun eigen afdeling. | ||
Visueel organogram Exact: Organigram in Exact Officient, ook zichtbaar in de Self Service app. | ||
Functiehuis, schalen & competentiekaders Employes: Alleen functienamen; geen functiehuis of competentieprofielen gevonden.Exact: Geen volledig functiehuis in Officient; competentiemanagement zit in Exact Globe/Synergy HR & Salaris. | ||
Medewerkers vs flex / zzp / contractanten Employes: Vaste krachten, oproepkrachten, stagiairs en DGA's; zzp'ers vallen buiten het pakket. | ||
Meerdere vennootschappen & juridische entiteiten Employes: Meerdere administraties onder één login, bijvoorbeeld holding en werkmaatschappij. Geen geconsolideerd overzicht gevonden.Exact: Exact Online Salaris verwerkt salarissen over meerdere administraties tegelijk. | ||
Internationale detachering & mobiliteit | ||
Contractbeheer & arbeidsvoorwaarden Employes: Contracten met templates en automatische herinneringen bij aflopende contracten (pakket Salaris & HR).Exact: Contractbeheer met templates in Exact Officient. Digitaal ondertekenen is bevestigd op de Belgische Officient-site, niet expliciet op de Nederlandse pagina's. | ||
HR-documenttemplates & archief Employes: Documenttemplates met slimme tags. Digitaal ondertekenen is een add-on van € 1 per tekenverzoek.Exact: Templates die automatisch gevuld worden met HR-gegevens, plus centraal digitaal archief. | ||
Digitaal personeelsdossier Employes: Digitaal personeelsdossier per werknemer, ook in te zien via de app.Exact: Documenten gekoppeld aan het medewerkerprofiel in Exact Officient. | ||
Employee self-service (ESS) Employes: Eigen app en webomgeving voor loonstroken, verlof, ziekmelding, declaraties en self-onboarding.Exact: Self Service app voor verlof, declaraties, persoonsgegevens en documenten. | ||
Manager self-service (MSS) Employes: Managerrol per afdeling voor goedkeuren van verlof en declaraties en registreren van verzuim.Exact: Managers keuren verlof goed en volgen beoordelingen op in Officient. | ||
Delegatie & vervangers bij goedkeuringen | ||
Vrije velden & configureerbare metadata Employes: Vrije velden voor extra werknemersgegevens.Exact: Eigen velden op medewerkers, contracten, assets en voertuigen. | ||
Bulkimport & migratietools Employes: Geen bulkimport gevonden. De gratis overstapservice zet saldi en historie over op basis van je laatste loonstroken.Exact: Medewerkers inlezen via import van de aangifte loonheffingen in Exact Online Salaris. |
Loonverwerking & belastingen
Beide rekenen de Nederlandse verloning zelf en versturen de loonaangifte. De verschillen zijn klein. Exact Online Salaris heeft aparte extra loonruns en een overzicht van de werkkostenregeling. Bij Employes gaan extra salaris of vakantiegeld mee in de reguliere verloning en houd je de vrije ruimte zelf bij. Exact noemt meer dan 150 cao's, Employes ongeveer 35, zonder bouw en uitzendwerk.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Loonruns & verwerkingscycli Employes: Verloning in stappen: invoer, controle en afronden. Weekverloning alleen voor oproepkrachten.Exact: Exact Online Salaris: bulkverloning, signaleringen en koppeling met de boekhouding. | ||
Bruto-netto loonmotor per land Employes: Eigen bruto-netto berekening, alleen voor Nederland.Exact: Eigen Nederlandse loonmotor in Exact Online Salaris. | ||
Multi-country payroll Employes: Alleen Nederlandse loonadministratie.Exact: Alleen Nederlandse verloning; in België koppelt Officient met externe loonbureaus. | ||
Multi-valuta verloning | ||
Retroactieve correcties & historie Employes: Afgeronde verloning heropenen en opnieuw afronden met vervangende aangifte. Oudere periodes via support. | ||
Buitencyclus- & aanvullende loonruns Employes: Extra salaris of vakantiegeld gaat mee in de reguliere verloning; een aparte extra run is niet gevonden. | ||
Jaarwerk & fiscale vormgeving Employes: Jaaropgaven automatisch beschikbaar voor werknemers na afloop van het jaar. | ||
Loonstaat / jaaropgave (NL) Employes: Loonstaat en jaaropgaaf standaard in alle pakketten. | ||
Aangifte loonheffingen (NL) Employes: Loonaangifte gaat automatisch naar de Belastingdienst, ook nul- en nihilaangiftes.Exact: Loon- en pensioenaangifte aanmaken en direct versturen vanuit Exact Online Salaris. | ||
Bijtellingstabellen & inhoudingsupdates Employes: Wettelijke tabellen zijn ingebouwd. Automatische berekening van bijtelling auto staat op de site als binnenkort. | ||
Betaalbestanden & uitbetalingen Employes: Betaalbestand na elke verloning, optioneel als verzamelbetaling.Exact: Salarissen worden automatisch klaargezet voor betaling. | ||
SEPA / bankexport-formaten Employes: Betaalbestand in versie 2009 of 2019, te importeren bij vrijwel elke bank. | ||
Digitale loonstrook & medewerkerscommunicatie Employes: Loonstroken in de app en webomgeving, met e-mailmelding na de verloning.Exact: Loonstroken in de gratis self service app voor medewerkers. | ||
Early wage access / verdiend loon op aanvraag | ||
Beslagen & voorrangsinhoudingen Employes: Loonbeslag en netto inhoudingen invoeren in de verloning. | ||
CAO- / collectief vastgestelde loonregels Employes: Afspraken uit ruim 35 cao's ingebouwd, waaronder horeca, detailhandel, metaal en kappers.Exact: Meer dan 150 cao's en bedrijfsspecifieke regelingen. | ||
CAO-bibliotheek met automatische updates (NL) Employes: Ingebouwde cao's worden door Employes bijgehouden; hoe loontabellen worden bijgewerkt staat er niet bij.Exact: Meer dan 150 cao's, updates worden automatisch doorgevoerd. | ||
OR / vakbondsrapportagepakketten | ||
Looncontroles vóór definitieve run Employes: Controlestap met mutatierapport en minimumlooncheck voordat je de verloning afrondt.Exact: Automatische signaleringen bij afwijkingen of ontbrekende gegevens. | ||
Kostentoedeling personeelskosten Employes: Journaalpost per afdeling naar de boekhouding. Kosten per project niet bevestigd.Exact: Journaalposten direct in Exact Online, rapportage per kostenplaats en kostendrager. | ||
Wet DBA / zzp-classificatie-ondersteuning | ||
Reiskostenvergoeding & vaste reiskosten (ET) Employes: Reiskosten per kilometer of als vaste vergoeding, met automatische afstandsberekening. 30%-regeling niet bevestigd. | ||
Werkkostenregeling (WKR) beheer Employes: Geen bijhouden van de vrije ruimte; eindheffing bij overschrijding voer je zelf in.Exact: Overzicht van de werkkostenregeling in Exact Online Salaris. |
Beloning & secundaire arbeidsvoorwaarden
Exact legt cao-loonschalen en rekenregels vast in Exact Online Salaris, registreert budgetten en voordelen zoals een leaseauto in Officient en toont de medewerker in de app zijn totale loonpakket. Employes ondersteunt cao's voor een aantal sectoren, maar heeft geen eigen beheer van loonschalen en geen inschrijving voor secundaire voorwaarden. Een koppeling met Benefits-Plaza staat aangekondigd.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Lonstructuren & meritronde Employes: Cao-ondersteuning voor een aantal sectoren, maar geen eigen beheer van loonschalen of een meritronde.Exact: Cao-loonschalen en rekenregels in Exact Online Salaris (150+ cao's). Geen aparte module voor een meritronde gevonden. | ||
Variabele beloning, bonussen & provisie Employes: Eenmalige bonus of bruto toeslag invoeren in de verloning (bijzonder tarief). Provisie berekenen zit er niet in.Exact: Bonussen en variabele looncomponenten verwerk je in Exact Online Salaris. | ||
Langetermijnbeloning / equity-tracking | ||
Marktbenchmarking beloning | ||
Pay equity / beloningsgelijkheid inzichten | ||
Inschrijving secundaire voorwaarden & recht op deelname Employes: Geen eigen inschrijving voor secundaire voorwaarden. Koppeling met Benefits-Plaza staat aangekondigd.Exact: Budgetten en voordelen zoals leaseauto per medewerker vastleggen in Officient. Geen apart inschrijfproces. | ||
Afstemming benefits-facturatie | ||
Flexibele benefits / keuzeregeling Employes: Geen eigen keuzeregeling; een koppeling met Benefits-Plaza is aangekondigd.Exact: Geen apart keuzeregeling- of flex-benefitsportaal; de werkkostenregeling zie je terug in Exact Online Salaris. | ||
Pensioen- / pensioenexport-koppelingen Employes: Eigen koppelingen met onder meer PFZW, PMT, PGB en Pensioenfonds Detailhandel.Exact: Pensioenaangifte maak en verstuur je direct vanuit Exact Online Salaris. | ||
Total rewards-overzichten Exact: In de Officient-app ziet de medewerker zijn totale loonpakket: brutoloon, voordelen en een schatting van overige kosten. | ||
Welzijn & EAP-koppelingen |
Tijd, aanwezigheid & planning
Op tijd, aanwezigheid en planning bieden de twee dezelfde functies. Let wel op de prijs: bij Employes is urenregistratie een betaalde add-on.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Tijdregistratie & uren Employes: Urenregistratie via web en app, vooral bedoeld voor oproepkrachten. Goedgekeurde uren gaan direct de verloning in.Exact: Urenregistratie via Exact Online (web en app); in Officient registreer je overuren in de kalender. | ||
Planning, roosters & diensten Employes: Roosteren via koppelingen met onder meer Shiftbase, Dyflexis en DISH.Exact: Exact Officient en Exact Online Salaris hebben geen roosterplanning. Voor de horeca verkoopt Exact wel een losse oplossing (Employee Management bij Exact Horeko); voor andere sectoren is een externe planningstool nodig. | ||
Dienstruilen tussen medewerkers Employes: Alleen via een gekoppeld planningspakket zoals Shiftbase of Dyflexis.Exact: Niet in Officient of Salaris. Alleen de losse horeca-oplossing Employee Management (Exact Horeko) kent ruilverzoeken in de app. | ||
Verzuim & verlof Employes: Verlof aanvragen en ziek melden via de app, met automatische verwerking in de loonstrook.Exact: Verlof en verzuim registreren en goedkeuren in Exact Officient en Exact Online Salaris. | ||
Verlofopbouw & verlofregels Employes: Vakantie-uren naar parttimepercentage, wettelijk en bovenwettelijk, ADV-uren. Automatisch vervallen van verlof is aangekondigd.Exact: Verlofsaldi per medewerker in Officient; details van opbouwregels staan niet publiek beschreven. | ||
UWV-meldingen bij ziekte (NL) | ||
Poortwachter & re-integratietraject (NL) Employes: Geen eigen Poortwachterdossier; wel een koppeling met de verzuimverzekering van a.s.r.Exact: Verzuim registreren in Officient; een volledig Poortwachter-dossier met arbodienst loopt via een partner. | ||
Overwerk & toeslagen (regels) Employes: Over- en meeruren en procentuele toeslaguren worden in de verloning verwerkt.Exact: Overuren ingeven in de Officient-kalender; toeslagen volgen uit de cao-rekenregels in Salaris. | ||
Ploegtoeslagen & weekendregels Employes: Procentuele toeslag op uren, bijvoorbeeld voor zon- en feestdagen. Ploegentoeslag wordt niet apart genoemd. | ||
Fysieke tijdklokken & badges Exact: Niet in Officient of Salaris. Inklokken met pincode, vingerscan of RFID-tag kan alleen met de losse horeca-oplossing Employee Management (Exact Horeko). | ||
Mobiel inklokken met geofencing | ||
Project- / taakgebonden uren Employes: Met een add-on schrijf je uren op klant of project, met rapportages per project.Exact: Projecturen via Exact Online Projectadministratie of Urenregistratie, een apart Exact-product. | ||
Declaraties & vergoedingen Employes: Declaraties met bonnetje via de app, goedkeuren met één klik en uitbetaling via de volgende loonstrook.Exact: Declaraties indienen via de Officient-app en goedkeuren in Officient. | ||
Capaciteits- & vraagvoorspelling |
Talent & performance
Exact Officient heeft reviews met eigen vragenlijsten, automatisch terugkerende gesprekken en akkoord door de medewerker. Employes heeft geen eigen beoordelingsmodule: functioneringsgesprekken lopen via de koppeling met Treams, een externe partij met een eigen licentie. Verder bieden beide in deze categorie weinig.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Beoordelingscycli & functioneringsgesprekken Employes: Via de koppeling met Treams (externe partij, eigen licentie). Employes heeft zelf geen beoordelingsmodule.Exact: Reviews in Exact Officient: gepersonaliseerde vragenlijsten, automatisch terugkerende gesprekken en akkoord door de medewerker. | ||
360° feedback & multirater Employes: 360 graden feedback alleen via de Treams-koppeling. | ||
Doelen & OKR's Employes: Doelen stellen kan via de koppeling met Treams. | ||
Continue feedback & check-ins Employes: Doorlopende gesprekscyclus via de Treams-koppeling. | ||
Opvolging & talentpools | ||
Nine-box & calibratiesessies | ||
Skills-inventaris & gap-analyse | ||
Beloningsbesluiten gekoppeld aan performance |
Werving, onboarding & leren
Werving en leren zijn bij beide beperkt. Het enige verschil: Exact Officient houdt bij wie welke opleiding volgt en welke certificaten vernieuwd moeten worden. Employes heeft dat niet zelf.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
Applicant tracking (ATS) Employes: Geen eigen werving of ATS. Nieuwe medewerkers voeg je toe zodra ze zijn aangenomen.Exact: Geen eigen ATS in Exact Officient; werving loopt via een apart recruitmentsysteem. | ||
Vacaturesite / employer branding | ||
Sourcing / recruitment-CRM | ||
Assessments & skills tests | ||
Interviewplanning & scorekaarten | ||
Videointerviews | ||
Aanbiedingen & elektronische handtekening Employes: Contracten maken vanuit templates en digitaal laten ondertekenen in Employes zelf. Er is geen aparte sollicitatie- of aanbodfase.Exact: Contracten digitaal laten ondertekenen in Exact Officient, met herinneringen. Exact bevestigt dit op de Belgische site (ondertekenen via itsme is daar een betaalde extra); de Nederlandse pagina's noemen het niet expliciet. | ||
Medewerker-referral programma | ||
Onboardingtrajecten & takenlijsten Employes: Self-onboarding: nieuwe medewerkers vullen zelf hun gegevens in, met takenlijsten en workflowtemplates.Exact: Onboarding met workflowtemplates in Exact Officient: taken voor collega's met herinneringen. | ||
Offboarding-workflows Employes: Uit dienst melden in het contract, aan te vullen met eigen takenlijsten. Geen kant-en-klare offboardingflow beschreven.Exact: Offboarding via dezelfde workflowtemplates, inclusief inleveren van bedrijfsmiddelen. | ||
Learning management (LMS) & leerpaden Exact: Opleidingen aanvragen en bijhouden in Officient; geen eigen LMS met cursussen of leerpaden. | ||
Verplichte trainingen & certificeringen Exact: Exact Officient houdt bij wie welke opleiding volgt en welke certificaten vernieuwd moeten worden. | ||
Interne vacaturemarkt |
Workforce-analyse & compliance
Exact Officient geeft inzicht in het personeelsbestand en de ontwikkeling daarvan, met eigen analyses via een Excel-export, en heeft een audittrail met functiescheiding. Employes heeft vaste rollen en managerrechten, maar een audittrail van wie wat heeft gewijzigd is niet gedocumenteerd.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
HR-rapportages & dashboards Employes: Standaardrapportages zoals mutatierapport, verzuim, uren, FTE, werkgeverslasten en verlof, met filters.Exact: Standaardanalyses in Officient (verzuim, verlof, personeelsbestand, loonkosten) en realtime dashboards in Exact Online Salaris. | ||
People analytics & workforce-inzichten Exact: Inzicht in personeelsbestand en -evolutie; eigen analyses via Excel-export, geen aparte analytics-omgeving. | ||
Workforceplanning / headcount-prognose | ||
D&I / diversiteitsrapportages | ||
Audittrail & functiescheiding Employes: Vaste rollen en managerrechten zijn er wel, maar een audittrail van wie wat heeft gewijzigd is niet gedocumenteerd. Het mutatierapport toont alleen verschillen met de vorige maand. | ||
AVG / privacy & toestemmingsbeheer Employes: AVG-proof met verwerkersovereenkomst en opslag in Europa. Nog geen ISO 27001-certificering. | ||
Arbeidswet-compliance monitoring Employes: Controle op het wettelijk minimumloon en meldingen bij aflopende contracten en WAB-aanbiedingen.Exact: Automatische signaleringen bij afwijkingen in de verloning en automatische cao-updates in Exact Online Salaris. | ||
Verzuimdossier & casusregistratie (NL) Employes: Wel ziekmelden en verzuimrapportage, geen verzuimdossier of Poortwachter-begeleiding gevonden.Exact: Verzuim registreren in Officient; een poortwachterdossier met casusbeheer zit er niet in. | ||
HR-case management / servicedesk | ||
Integraties voor screening | ||
Medewerkersbetrokkenheid / pulse-surveys Employes: Pulse-surveys alleen via de Treams-koppeling. | ||
Klokkenluidersregeling / meldkanaal | ||
Arbeidsomstandigheden & veiligheid |
Platform, integraties & mobiel
Exact Officient ondersteunt SAML-SSO via bijvoorbeeld Okta of OneLogin; Employes biedt Google SSO en tweestapsverificatie. Exact Online heeft ISAE 3402 type I en II en ISO 27001 voor de gedeelde diensten. Employes heeft nog geen ISO 27001 of ISAE 3402, maar host in Europese datacenters met periodieke pentests. Exact biedt op aanvraag een sandbox voor koppelingen; bij Employes test je met een extra testadministratie.
| Criterium | EmployesL | ExactR |
|---|---|---|
SSO (SAML/OIDC) & SCIM-provisioning Employes: Inloggen met Google SSO en tweestapsverificatie. SAML met je eigen identity provider en SCIM-provisioning niet gevonden.Exact: SAML-SSO in Officient via bijvoorbeeld Okta of OneLogin, inloggen met Google of Office 365. SCIM-provisioning niet gevonden. | ||
Rollen, rechten & autorisatiemodel Employes: Vaste rollen: werkgever, manager per afdeling, werknemer en boekhouder. De managerrol zit in de pakketten Salaris en Salaris & HR. | ||
Open API's & webhooks Employes: Openbare REST API (v4) met OpenAPI-specificatie voor werknemers, dienstverbanden, loonruns en verlof. Webhooks niet gevonden.Exact: Officient HR API met OAuth2 en webhooks (bijv. bij nieuwe medewerker), plus de Exact Online API voor salaris en financieel. | ||
Voorgedefinieerde connectoren (iPaaS / marketplace) Employes: Kant-en-klare koppelingen met boekhoudpakketten (o.a. Exact Online, Moneybird, Twinfield), planning (Shiftbase, Dyflexis) en pensioenfondsen.Exact: Eigen marketplace met kant-en-klare koppelingen (o.a. Teams, Office 365, Okta), vaak door Exact Officient zelf gebouwd. Plus de Exact Online App Store. | ||
BI- & datawarehouse-export Employes: Ingebouwde rapportages en journaalpost-export. Geen BI- of datawarehouse-connector gevonden, alleen via de API.Exact: BI op HR-data via partners zoals Brightanalytics of EMAsphere, of zelf via de API. | ||
Workflow- / automatiseringbouwer Employes: Module Taken & workflows met aanpasbare templates, checklists en notificaties voor terugkerende HR-processen. Geen vrije automatiseringsbouwer.Exact: Workflows in Officient voor onder meer onboarding, beoordelingen en digitaal ondertekenen, met herinneringen. | ||
Native mobiele apps (iOS / Android) Employes: Eigen app voor iOS en Android voor werknemers: verlof, ziekmelding, declaraties, uren, loonstroken en documenten.Exact: Officient Self Service-app voor iOS en Android: verlof, overuren, documenten, loonstroken en persoonsgegevens. | ||
Lokalisatie & meerdere talen Employes: Platform in het Nederlands en Engels. De loonstrook is alleen in het Nederlands. | ||
Security-certificeringen (ISO/SOC e.d.) Employes: Nog geen ISO 27001-certificering en geen ISAE 3402-rapport. Data staat in Europese datacenters (Frankfurt en Ierland) en er worden periodiek pentests gedaan.Exact: ISAE 3402 type I en II voor Exact Online; ISO 27001 voor Exacts gedeelde diensten. Officient wordt niet apart genoemd. | ||
Sandbox / testomgevingen Employes: Geen aparte sandbox. Testen kan met een extra testadministratie in je eigen account.Exact: Sandbox-account voor Officient op aanvraag bij Exact, bedoeld voor koppelingen. Een testkopie van je salarisomgeving is niet gevonden. | ||
AI-assistent / HR-copilot Exact: Exact heeft AI-agents voor finance en support, maar (nog) geen AI-assistent voor HR of salaris. | ||
Employer of Record / global hiring | ||
Implementatie- & supportdiensten Employes: Gratis overstapservice met datamigratie en een proefloonrun, plus support en een kennisbank.Exact: Exact Consultancy helpt met inrichting en training van Salaris en Officient. Ook via Exact-partners en accountants. Geen uitbesteding van de verloning. |
Eindoordeel
Employes of Exact: veelgestelde vragen
Wat is het belangrijkste verschil tussen Employes en Exact?
Employes is salarissoftware voor kleine werkgevers, Exact verbindt HR en salaris met Exact Online.
Hoeveel functies hebben Employes en Exact gemeen?
Van de 110 functies die we vergelijken hebben beide pakketten er 47 in het pakket zelf. Employes heeft 0 functies zelf die Exact via een partner of niet biedt, andersom zijn het er 16.
Wat heeft Exact zelf in huis dat Employes niet heeft?
Onder meer visueel organogram, medewerkers vs flex / zzp / contractanten, delegatie & vervangers bij goedkeuringen, bulkimport & migratietools, buitencyclus- & aanvullende loonruns, werkkostenregeling (wkr) beheer en 10 andere.
Kies ik Employes of Exact?
Beide doen Nederlandse verloning voor het mkb, met een andere insteek. Employes is salaris in eigen beheer met ingebouwde branche-cao's, Exact combineert Exact Officient en Exact Online Salaris met een sterke band met Exact Online en de accountant. Kies Employes als je een kleine werkgever bent, een cao zoals horeca, retail of metaal volgt en maandelijks opzegbaar wilt starten zonder opstartkosten. Kies Exact als je al in Exact Online boekhoudt, je accountant laat verlonen, meer HR wilt zoals reviews en een organigram, of een ISAE 3402-rapport voor Exact Online belangrijk vindt. Employes ondersteunt de bouw- en uitzendcao niet.
Employes of Exact: wat past bij jullie?
Een feature-lijst zegt niet alles. Vertel ons kort over jullie organisatie en ontvang een gratis adviesrapport met een shortlist, onderbouwing en concrete vervolgstappen.
Beide pakketten
Bekijk elk pakket apart voor volledige reviews en matrices.